Sendika Yöneticisinin Kıdem Tazminatı

6356 Sayılı Kanun Kapsamında Kıdem Tazminatının Hukuki Dayanakları

Yazar: Av. Hüseyin Demirbaş – Bursa
Demirbaş Hukuk Bürosu  

Giriş: 

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.23 sendika yönetimine seçildiği için işyerinden ayrılan sendika yöneticilerine kıdem tazminatı konusunda bazı yasal güvenceler sağlamaktadır.

Anılan kanunun, “İşçi Kuruluşu Yöneticiliğinin Güvencesi” başlıklı 23/I. Maddesine göre sendika yöneticisi olduğu için çalıştığı işyerinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi, yönetici olduğu süre boyunca askıda kalır. Bununla birlikte sendika yöneticisi olan işçi dilerse işten ayrıldığı tarihte iş akdini bildirim süresine uymaksızın veya sözleşme süresinin bitimini beklemeksizin feshederek kıdem tazminatına hak kazanır. Yönetici işten ayrılma tarihinde değil daha sonra yöneticilik süresi içerisinde iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatı fesih tarihindeki emsal işçiye ödenen ücret üzerinden hesaplanır. Görüldüğü üzere işçi kuruluşu (sendika) yöneticisi olan işçi iş sözleşmesini askıya alabileceği gibi sözleşmeyi feshederek kıdem tazminatı da talep edebilir. İşçi, sendikal görevleri nedeniyle iş sözleşmesini askıya aldığında, bu sendikal görevin herhangi sebeple sona ermesi halinde işveren, işçinin talebi üzerine bir ay içinde işçiyi eski işine uygun pozisyonda çalıştırmak zorundadır. Süresi içinde işe başlatılmadığı takdirde, iş sözleşmeleri işverence kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde feshedilmiş sayılır. Ödenecek tazminatın hesabında, sadece işyerinde çalışılmış süreler göz önünde bulundurulur, sözleşmenin askıda olduğu dönem dikkate alınmaz. Kıdem tazminatına esas ücrette fesih anında emsal işçiler için geçerli olan ücret ve diğer mali haklar esas alınır Görüldüğü üzere işveren, sendikada görevli işçinin geri dönmesi halinde kendisini işe başlatmak aksi halde işçinin kıdem tazminatını ödemek zorundadır.

Sendika Yöneticisinin Kıdem Tazminatı Hakkı

Sendikal faaliyetlerin anayasal güvence altında olduğu ülkemizde, sendika yöneticiliği yapan işçilerin iş güvencesi ve kıdem tazminatı hakkı da özel düzenlemelere tabidir. Özellikle 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu bu konuyu açık biçimde düzenleyerek işçi kuruluşlarında görev alan kişilerin haklarını koruma altına almıştır.

Sendika Yöneticiliği ve İş Sözleşmesinin Askıya Alınması

Kanunun 23. maddesi, sendika yöneticisi olan işçiye iki seçenek sunar:

1. İş sözleşmesini askıya almak,
2. İş akdini sona erdirerek kıdem tazminatına hak kazanmak.

Bu maddeye göre, sendika yönetimine seçilen bir işçinin iş sözleşmesi, yöneticilik görevi boyunca askıda sayılır. Askıya alma, işçinin işvereniyle olan iş sözleşmesinin geçici olarak durdurulması anlamına gelir. Bu süre zarfında işçi işyerinde fiilen çalışmaz fakat hukuken iş sözleşmesi feshedilmemiş olur.

Sendika Yöneticisinin İş Akdini Feshetmesi Halinde Kıdem Tazminatı

Sendika yöneticiliğine seçilen işçi, görev süresi devam ederken iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshedebilir. Bu durumda:

• Bildirimsiz fesih hakkı vardır; yani ihbar süresi beklenmeden sözleşme sona erdirilebilir.
• Fesih halinde kıdem tazminatına hak kazanır.
• Tazminat tutarı, fesih tarihindeki emsal işçinin ücreti dikkate alınarak hesaplanır.

Bu durumda, kıdem tazminatının miktarı, işçinin daha önce işyerinde çalıştığı sürelere dayanır. Askı süresi, kıdem hesabına dahil edilmez.

Görev Süresi Bittiğinde Geri Dönüş ve İşverenin Yükümlülüğü

Eğer sendika yöneticisi olan işçi, görev süresi sona erdiğinde işine geri dönmek isterse, bu talebini işverene bildirir. İşverenin yükümlülükleri şunlardır:

• İşveren, bir ay içinde işçiyi eski işine veya benzer bir pozisyona başlatmak zorundadır.
• İşçi işe başlatılmazsa, bu durum işverenin sözleşmeyi kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde feshetmiş sayılmasıyla sonuçlanır.

Bu durumda işçi, kıdem tazminatını alabilecektir. Ancak yine kıdem hesabı sadece fiilen çalışılan süreler üzerinden yapılır.

Kıdem Tazminatının Hesaplanmasında Hangi Ücret Esas Alınır?

Kıdem tazminatının miktarı belirlenirken, sözleşmenin feshedildiği tarihteki emsal işçiye (aynı pozisyon ve kıdemde olan çalışan) ödenen ücret esas alınır. Ayrıca;

• Yol, yemek, ikramiye gibi parasal haklar da tazminat hesabına dahil edilir.
• Askı süresi boyunca alınmayan ücretler veya sosyal yardımlar, kıdem tazminatı hesabına dahil edilmez.

Sonuç: Sendika Görevi Kıdem Hakkını Ortadan Kaldırmaz, Güçlendirir

Sendika yöneticiliği, işçinin temel haklarını ortadan kaldırmaz; aksine yeni güvenceler getirir. İşverenin, görev süresinden sonra işçiyi işe başlatmaması veya işçinin bu süre zarfında sözleşmeyi feshetmesi halinde kıdem tazminatı doğar.

Bu tür durumlarda bir iş hukuku avukatından hukuki danışmanlık alınması, hem işçinin hem de işverenin hak ve yükümlülüklerini doğru bir şekilde yerine getirmesi açısından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Sendika yöneticisinin kıdem tazminatı alabilmesi için belirli bir süre çalışmış olması gerekir mi?
Evet. Diğer işçiler gibi, işyerinde en az 1 yıl çalışmış olması gerekir.

Sendika yöneticisi olarak iş sözleşmem askıya alındığında, kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? Askıda geçen süre kıdeme eklenir mi?

İş sözleşmesi askıya alındığında, kıdem tazminatı yalnızca işyerinde fiilen çalışılan süreler üzerinden hesaplanır. Askıda geçen süreler dikkate alınmaz.

Sendikal görevim sona erdiğinde işime geri dönebilir miyim?

Evet, işveren, işçinin talebi üzerine bir ay içinde eski işine uygun bir pozisyonda çalıştırmak zorundadır. Eğer işe başlatılmazsa, iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde feshedilmiş sayılır

İşveren kıdem tazminatını ödemezse ne olur?
İşçi, icra takibi başlatabilir veya İş Mahkemesinde dava açabilir.

Kıdem tazminatı hesaplanırken hangi ödemeler dikkate alınır?

Kıdem tazminatına esas ücret, fesih anında emsal işçiler için geçerli olan ücret ve diğer mali haklar üzerinden hesaplanır

Kıdem tazminatı emsal işçi ücretine göre hesaplanmazsa ne yapılmalı?
Tespit davası veya kıdem tazminatı farkı için eda davası niteliğinde bir alacak davası açılarak emsal ücret mahkemece belirlenebilir.

Sendika Yöneticisinin Kıdem Tazminatı