
7596 sayılı Kanun kapsamında yatırım fonları tasfiyesi ve hukuki sorumluluklar.
Başlıklar
Toggle
Yatırım fonlarında yaşanan ve sermaye piyasası tarihinde benzerine az rastlanan tasfiye krizi, hem yatırımcılar hem de hukuk uygulayıcıları bakımından yeni bir hukuki tartışma alanı doğurmuştur. Yatırımcıların birikimlerine erişememesiyle başlayan endişeler, idarenin getirdiği yeni yasal düzenlemeler ve yargı yoluna başvurma arayışlarıyla birleşerek çok boyutlu bir hukuki tablo ortaya çıkarmıştır. Krizin hukuki niteliğini, pay blokajı işlemlerinin akıbetini, geri kazanım mekanizmalarını ve olası dava ihtimallerini mevzuat çerçevesinde doğru analiz etmek, hak kayıplarının önüne geçmek için elzemdir.
Yaşanan kriz, yalnızca klasik bir sermaye piyasası uyuşmazlığı ya da salt bir ceza hukuku soruşturması olarak ele alınmamış; her iki hukuk disiplininin araçlarını birleştiren “hibrit” bir model kurgulanmıştır. Olay yalnızca Türk Ceza Kanunu kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık hükümleriyle yürütülseydi, tüm fonların mal varlığı tek bir tasfiye havuzunda toplanacak ve mağdurlar bireysel ceza veya tazminat davalarıyla yıllar sürecek bir tahsilat mücadelesine girmek zorunda kalacaktı.
Buna karşın yasa koyucu, fon portföylerindeki gerçek sermaye piyasası işlemlerini de gözeterek her fonun kendi içinde değerlendirilmesini esas almıştır. Çıkarılan 7596 sayılı “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun” ile (Madde 5 ve 6), normal şartlarda Hazineye gelir kaydedilmesi gereken suçtan kaynaklanan müsadere değerlerinin ve etkin pişmanlık ödemelerinin doğrudan zarar gören fonlara ve mağdurlara aktarılmasının önü açılmıştır. Ayrıca fon mal varlığından mevzuata aykırı veya gerçek bir ekonomik amacı olmaksızın çıkarılan değerlerin tespiti ve tahsili konusunda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF), mahkeme kararı gerekmeksizin 6183 sayılı Kanun kapsamında doğrudan takip ve tahsil yetkisi tanınmıştır.
Yaşanan krizde uygulanacak hükümler belirlenirken, normlar hiyerarşisi gereği öncelikle 7596 sayılı Kanun hükümlerinin rehber alınması zorunludur. 17 Eylül – 27 Ekim 2026 tarihleri arasında Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından alınan; “net yatırım tutarı endekslemesi”, “1 milyon TL ara ödeme tavanı” ve “TEFAS iade talimatlarının iptali” gibi 6362 sayılı SPKn. ve olağan fon tebliğlerinde açık karşılığı bulunmayan olağanüstü kararların yargı organlarınca “yetkisizlik” gerekçesiyle iptal edilmesini önlemek amacıyla, kanun koyucu 7596 sayılı Kanun’un geçerlilik tarihini 17 Eylül 2026 olarak belirlemiştir.
Kanun’un geçerlilik tarihinin geriye çekilmesiyle birlikte, 17 Eylül 2026 sonrasında yayımlanan ve Kanun’un lafzıyla çelişen SPK bülten hükümleri kendiliğinden uygulanamaz hale gelmiştir. Nitekim yatırımcıların en çok dayanak gösterdiği SPK’nın 2026/61 sayılı ilk bülteninde yer alan “gerçekleşmeyen iade talimatlarının fon borcu sayılarak öncelikli ödeneceği” yönündeki açıklama, 7596 sayılı Kanun’un 3/5. maddesinde yer alan “PBLK (Pay Blokajı) kaydı olanların fon pay sahibi sayılacağı” açık hükmü karşısında geçerliliğini yitirmiştir.
Yatırımcıların en çok tereddüt yaşadığı konuların başında, tasfiye kararı ilan edilmeden hemen önce verdikleri katılma payı iade (satış) emirlerinin akıbeti gelmektedir. Emir verildiği anda ekranlarda görülen “Pay Blokajı (PBLK)”, işlemin kesinleştiği ve nakit alacağının doğduğu anlamına gelmemektedir. Blokaj, valör tarihine kadar yatırımcının emrini geri almasını engelleyen teknik bir ön aşamadır.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 53. maddesi, tasfiye halindeki bir yatırım fonunda katılma payı çıkarılmasını ve geri alınmasını açıkça yasaklamaktadır. Fonlarda likit nakdin tükenmesiyle ortaya çıkan “fiili imkânsızlık”, SPK’nın tasfiye kararıyla birlikte “hukuki imkânsızlığa” dönüşmüştür. Dolayısıyla emir verilmiş olsa dahi valör tarihinde fon tasfiyeye girmişse, hukuken nakde dönüşüm gerçekleştirilemez. Bu durumda yatırımcının mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden de söz edilemez; zira yatırımcının fon katılma payı üzerindeki mülkiyeti ve tasfiye bakiyesinden pay alma hakkı devam etmektedir.
Serbest fonlara yatırım yapan birçok kişinin gerçekte mevzuatın aradığı finansal yeterlilik veya profesyonellik şartlarını taşımadığı halde usulsüz biçimde “nitelikli yatırımcı” yapıldığı görülmüştür. SPK’nın son dönemde bu sıfatları denetleyerek geri almaya başlaması ve yeni yasal düzenlemede fon türü ayrımı gözetilmeksizin tüm yatırımcıların koruma kapsamına alınması, bu yapısal sorunun idarece de tespit edildiğini göstermektedir.
Yasal düzenleme, fon türlerinin likidite yapısına göre ara ödeme esaslarını farklılaştırmıştır:
Ancak nihai tasfiye tamamlandığında dahi yatırımcılar net yatırım tutarlarına (anapara ve endeks farkı) ulaşamamışlarsa hak arayışları sona ermeyecektir. Kanun’un 6. maddesi uyarınca; TMSF’nin el koyduğu varlıkların satışından elde edilecek gelirler, gönüllü iade hesaplarında toplanan tutarlar ve ceza yargılaması sonucunda müsaderesine karar verilen değerler, Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) aracılığıyla mağdurlara dağıtılmaya devam edecektir.
Krizin ardından idarenin gözetim ve denetim kusuru bulunduğu gerekçesiyle tam yargı davası açılması gündeme gelmektedir. Ancak hukuk tekniği bakımından bu davalar ciddi zorluklar barındırmaktadır:
Sonuç olarak; zararın nihai boyutu tam olarak netleşmeden ve tasfiye ile geri kazanım ödemelerinin sonuçları görülmeden ezbere dava açmak yerine, her yatırımcının kendi işlem geçmişini bir avukatla birlikte bireysel olarak değerlendirmesi ve hukuki adımlarını buna göre planlaması en sağlıklı yaklaşım olacaktır.